Bereid zijn te veranderen!

Verweij: ‘Toen Alleman ontstond uit een fusie hebben we eerst maar eens de visie van het nieuwe collegeprogramma en de ambitie en visie van Stichting Alleman naast elkaar gelegd. We hebben gekeken naar een match en vonden deze zowel beleidsmatig als organisatorisch.’ Bovendien gebruiken zowel Alleman als de gemeente Rhenen dezelfde beleidscyclus, alleen op een ander abstractieniveau. Deze bestaat uit het vormgeven van beleid, de uitvoering en vervolgens de evaluatie ervan. Aan de hand van deze evaluatie kan beleid worden bijgesteld. Verweij: ‘Nieuw in de cyclus is dat we nu aan het begin van deze cyclus samen gaan optrekken.’ We bedenken samen wat we willen bereiken en wanneer we tevreden zijn met het resultaat.

Hoe?
Verweij: ‘Vaak wordt er in een projectbeschrijving veel tijd besteed aan de vraag ‘ waarom’ het project nodig is – veelal een maatschappelijke probleem of een behoefte- en veel minder aan de vraag wat gaan we nou precies doen en hoe pakken we dat aan.’ Er is een omslag gaande: het project zelf is niet het einddoel, het project is het middel om andere doelstellingen te behalen, veranderingen op gang te brengen, zoals bijvoorbeeld het benutten van de eigen kracht van inwoners en participatie. Het is dan ook logisch dat je gaat proberen om die maatschappelijke effecten te meten.

Andere ogen
Voor de evaluatie en bijstelling van het beleid van zowel de gemeente als de welzijnsorganisatie is het nodig dat je nieuwe instrumenten ontwikkeld aan de hand waarvan je kunt zeggen wat het effect was van de interventies die je hebt gepleegd. Een verslag van een gesprek met een groep jongeren en hoe ze reageerden, of de leerdoelen van de deelnemers aan een cursus, worden dan belangrijker dan het aantal bezoekers van een activiteit. Het betekent dat ook de professionals in het welzijnswerk een omslag maken. Niet het organiseren van de activiteit is belangrijk voor de prestatiemeting, maar dat je kunt aangeven wat je ermee wilt bereiken, hoe je het gaat aanpakken, hoe het is gelopen en wat het voor jouw en de doelgroep heeft opgeleverd. Je kunt na verloop van tijd de deelnemers nog eens vragen, wat bijvoorbeeld de cursus waaraan ze meededen voor hen veranderd heeft. Verweij: ‘Het betekent ook dat gemeenteambtenaren en welzijnswerkers met andere ogen kijken naar het rapporteren over een project.’

Visiematrix
Verweij: ‘Dit wil ik in samenwerking met Alleman doen door een visiematrix op te stellen. Hierin zijn domeinen en principes geordend in rijen en kolommen. Deze matrix is een middel om samenhangende gegevens, uitgewerkt in concrete doelstellingen, overzichtelijk weer te geven. Bij domeinen moet gedacht worden aan maatschappelijke terreinen, bijvoorbeeld scholing of vrijetijd. Principes zijn bijvoorbeeld zelfredzaamheid en eigen kracht. Deze matrix wordt opgesteld naar aanleiding van discussiebijeenkomsten met politici en professionals en op de verschillende abstractieniveaus van de gemeente en de welzijnsinstelling ingevuld. Maar er zit dan wel een doorgaande lijn in, een stevig verband.

Concreet
De overheid heeft behoefte aan concrete resultaten om de inzet van gemeenschapsmiddelen te kunnen verantwoorden, maar deze resultaten zijn ook afhankelijk van concrete doelstellingen. Hier schort het vanuit de overheid nog wel eens aan. Om als overheid goed te kunnen samenwerken met je welzijnsorganisaties moet je samen optrekken. Dat betekent samen beleid ontwikkelen, er samen handen en voeten aangeven en samen evalueren en bijstellen. Als je als overheid te vaag blijft over wat je wilt bereiken, dan kan je dat ‘het veld’ niet verwijten. ‘Als je zegt: ‘Er moet iets voor jongeren gebeuren’, dan doet jongerenwerk iets voor jongeren. Specifieker wordt het wanneer je jongerenoverlast wil verminderen, maar ook dat is nog te vaag. Als dan niet de gewenste resultaten worden bereikt, dan moet je niet vreemd opkijken als er spanning ontstaat tussen de opdrachtgever en opdrachtnemer. Veel beter is het om het samen concreet te maken en criteria te ontwikkelen waarmee je gaat meten wat de resultaten zijn van je inspanningen.’