Gemeente Utrecht: sámen beleid maken
Paul van Dijk, werkzaam bij DMO van de gemeente Utrecht, heeft een beleidsnotitie opgesteld om sociaal isolement aan te pakken en is tevens de gemeentelijk projectleider die zorgt voor de uitvoering van de notitie.
De aanpak Sociaal Isolement van de gemeente Utrecht kenmerkt zich door dicht bij de bewoners te blijven en een wijkgerichte benadering. In het plan van aanpak van de gemeente Utrecht staat beschreven hoe stapsgewijs beleid wordt gerealiseerd. De theoretische kennis rondom sociaal isolement van met name prof. Dr. R.P. Hortulanus en Dr. A. Machielse vormen de denkkaders voor beleid. De uitvoerende partners in de wijk zijn van begin af aan betrokken bij het opstellen van het beleid. Dit zorgt voor draagvlak en enthousiasme en beleid dat aansluit bij de praktijk.
3 stappenplan
In het plan van aanpak is gekozen voor een heldere aanpak in drie stappen waarbij de sturing op het proces heel belangrijk is:
1. Signalering: Vaststellen welke signalen mensen afgeven die wijzen op sociaal isolement en vaststellen op welke plekken zij dat doen.
2. Typering: Ontwikkelen van een manier om de signalen te verzamelen en om van een aantal signalen bij elkaar te kunnen zeggen welke hulp geboden moet worden. Vervolgens bepalen wie er in actie moet komen om hulp te gaan bieden.
3. Aanpak: Hetgeen bij stap 1 en 2 is ontwikkeld, toepassen in de wijken en er voor zorgen dat mensen die signalen afgeven dat zij sociaal geïsoleerd raken, hulp gaan krijgen.
Stap 1 is cruciaal voor een succesvolle aanpak van het probleem. Maar welk gedrag moet je opvatten als een signaal van sociale isolement? Volgens van Dijk verschillen de meningen op dit gebied sterk. Daarom is het belangrijk om bij het opstellen van het plan van aanpak zo veel mogelijk partijen te betrekken. Vanuit een projectgroep zijn zeven bijeenkomsten met multidisciplinaire teams in verschillende wijken in Utrecht georganiseerd omtrent signalering van sociaal isolement. Op basis van casusbesprekingen ontstond er een beeld van welke gedragingen, signalen van sociaal isolement kunnen zijn. Naar aanleiding van deze bijeenkomsten is een lijst van vindplaatsen en signalen samen gesteld.
De tweede stap is een methodiekbeschrijving waarmee signalering van sociaal geïsoleerden vorm krijgt. In het proces moet hierna stap 3 van de grond komen: drie ‘Communities of practice’ (COP) opstellen in wijken die zeer van elkaar verschillen qua bevolkingssamenstelling en geschiedenis. In een COP, of leer-werkgemeenschap, werken professionals, vrijwilligers en ambtenaren samen bij het signaleren en bieden van hulp en steun aan sociaal geïsoleerden. Dat doen zij door hun inzet goed op elkaar af te stemmen en gezamenlijk kennis te ontwikkelen hoe je gezamenlijk kunt signaleren en steun bieden. Het accent ligt vooral op samen doen. Daarnaast kunnen de COP's aangeven waar beleidslijnen of uitvoeringslijnen stimulerend of beknellend werken wat tot veranderingen in beleid, financieringsvoorwaarden of uitvoeringsstrategie kan leiden.
Smalle aanpak
Het valt Paul van Dijk op dat soms de neiging is om sociaal isolement te smal aan te pakken, door bijvoorbeeld alleen te richten op ouderen. Dit terwijl het probleem veel omvattender is en zich uitspreidt over diverse leeftijdscategorieën en groepen. Van Dijk is blij met het nieuwe collegeprogramma van de gemeente, op basis waarvan de aanpak van sociaal isolement wordt voortgezet. Als beleidsadviseur heeft hij gemerkt dat sociaal isolement een complex probleem is: het is onmogelijk om één duidelijke oorzaak aan te wijzen en daar het beleid op te maken. Sociaal isolement is vooral een symptoom van talloze onderliggende problemen. Van Dijk gaat uit van de vooronderstelling dat iedereen, hoe sociaal geïsoleerd ook, áltijd op een of andere manier een signaal afgeeft. Het is de kunst om de signalen op te vangen en ze in samenhang te zien. Daarvoor is inzet van velen nodig.
De gemeente Utrecht participeert in een samenwerkingsverband met de provincie Utrecht, gemeente Amersfoort en gemeente Nieuwegein. Belangrijk hierin is kennisdeling en uitwisseling van ervaringen. In deze gemeenten worden de diverse aanpakken in de drie gemeenten gemonitord door het Landelijk expertisecentrum Sociale interventies (LESI). Hiermee wordt het ontwikkelde beleid getest en onderbouwd.
Heeft u vragen? Neem dan contact op met Paul van Dijk | tel 030-286 8124
