Praktijk

Onderstaande beschrijvingen van praktijkvoobeelden bieden inspiratie voor de inrichting van het lokale jeugdbeleid. De focus ligt op initiatieven uit de provincie Utrecht.

• Alleato heeft in 2010 en 2011 het project Jongeren In Beeld uitgevoerd. Alleato voerde onder andere een onderzoek uit naar voorbeelden (in en buiten de provincie Utrecht) van initiatieven die de maatschappelijke betrokkenheid van jongeren vergroten, en die werken vanuit de eigen kracht van jongeren. Acht initiatieven zijn uitgebreid beschreven, overige initiatieven zijn opgenomen in een overzicht. Ook hebebn we aan de hand van deze beschrijvingen de belangrijkste succes- en risicofactoren benoemt.
   
• Horizontale participatie
  Volledig door jongeren geinitieerde en uitgevoerde initiatieven zijn nog vaak onzichtbaar. Deze initiatieven zijn vaak kleinschalig, voor het directie sociale netwerk georganiseerd, kortlopend, incidenteel en hebben een relatief lage organisatiegraad. Jongeren zijn intrinsiek gemotiveerd zich in te zetten voor het initaitief.
  Wanneer een initiatief geheel is opgezet vanuit de kracht en op initiatief van jongeren zelf, en het wordt een succes, kan het voorkomen dat de eigen draagkracht wordt overvraagd. Er zijn voorbeelden van initiatieven waar veel meer jongeren wilden deelnemen dan in eerste instantie was beoogd, waardoor meer kennis, tijd en geld nodig is. Als antwoord op die schaarste zijn deze initiatieven geprofessionaliseerd, maar worden ze tegelijkertijd meer afhankelijk van subsidies, wordt om resultaatverantwoording gevraagd en wordt een bijdrage van volwassenen noodzakelijk voor het voortbestaan.

3 voorbeelden hiervan zijn Combeat, Van en Voor Jongeren en Stichting Skatepark Utrecht (SSU)

• Combeat is een organisatie die jongerencommunities ontwikkelt en faciliteert. Deze communities worden ingezet als intermediair tussen jongeren (jongens en meisjes) en organisaties, instellingen en instanties die zich bezighouden met jongeren en jongerenbeleid. In 2003 startte in Utrecht een klein initiatief waarbij 12 jongeren samenkwamen om radio te maken.  Deze werkwijze is verder ontwikkeld en heeft geleid tot de huidige vorm. Combeat wil jongeren ondersteunen bij hun eigen ideeën en initiatieven op het gebied van media. Combeat communities ontstaan: jongeren die zichzelf organiseren, elkaar weten te vinden en ondersteund worden in het zichtbaar maken van hun ideeën. Het is te beschrijven als een leeromgeving waarin jongeren zich uiten en ontplooien.
   
• Van en voor jongeren is een initiatief van 4 jongens uit Kanaleneiland in Utrecht die de negatieve beeldvorming over hun wijk en hun leeftijdsgenoten wilden doorbreken door een positief geluid te laten horen. Zij ontplooien sinds 2003 activiteiten voor andere jongeren in de wijk Kanaleneiland. Het begon met het organiseren van discussieavonden tussen verschillende groepen in de wijk zoals jongeren en ouderen, jongeren en de politie en jongeren en bedrijven. Het initiatief richt zich op alle jongeren en daagt jongeren uit zelf een actieve rol te spelen in het verbeteren van de leefbaarheid van hun eigen wijk. In de afgelopen jaren is Van en Voor Jongeren uitgegroeid tot een stichting, met een achterban van meer dan 1000 jongeren. Er worden activiteiten georganiseerd binnen de thema’s educatie, kunst en cultuur en sport.
   
• Stichting Skatepark Utrecht zet zich in voor een skatepark in Utrecht. Indoor Skatepark the Yard wordt gerealiseerd binnen het jongerencultuur- en sportcentrum Moveplex. Jongeren zelf staan aan de wieg van het idee voor een skatepark. De missie van stichting skatepark Utrecht is duidelijk. Er moet geskate kunnen worden in Utrecht, ook als het buiten nat, donker of te koud is.  Een indoor skatepark betekent, (inter)nationale skate evenementen, talent ontwikkeling, skateboardles en de sociale functie die skaten kan bieden voor de jeugd uit provincie Utrecht en omgeving.
   
• Eigen kracht methodieken: Edwin Nieman en Anton Mulderij hebben vanuit de Hogeschool Utrecht actieonderzoek gedaan naar de methodiek van leercirkels om jeugdparticipatie vorm te geven op wijkniveau. De methodiek is er nadrukkelijk op gericht de jongeren te laten aangeven wat zij belangrijk vinden en hen zelf ideeën voor aanpakken of oplossingen te laten formuleren. Zij concluderen dat het gebruik van de methodiek ruimte geeft aan de betrokken partijen in een wijk om naar elkaar te luisteren, emoties te tonen en samen tot oplossingen te komen. De methodiek van de leercirkel is simpel en doeltreffend en past binnen de kaders van gemeenten en welzijn om vanuit de eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid te werken (WMO). Het brengt gemeente en jongeren in de gemeente dichter tot elkaar en is een doeltreffende manier om met respect met elkaar om te gaan. De bevindingen zijn gebundeld in de onderzoeksrapportage Hé, een steen. Hé, een raam! Jongerenparticipatie in Vathorst. (uitgegeven door de Hogeschool Utrecht, 2010)
   
• Checklist Jongerenparticipatie: Deze digitale checklist jongerenparticipatie is ontwikkeld door NJR (Nationale Jeugdraad) en is bedoeld voor lokale overheden. De basis wordt gevormd door het beleid van het voormalige programmaministerie voor Jeugd en Gezin, het Europees Witboek Jeugd en het VN Verdrag inzake de Rechten van het Kind. De checklist is onderverdeeld naar thema’s die terugkomen in deze verdragsteksten. Deze thema’s zijn gericht op een breed scala aan mogelijkheden om jongeren te laten meedoen, meedenken een meebeslissen bij gemeentelijk beleid. Deze checklist heeft daarmee een verticale focus. Het invullen van de checklist verschaft u inzicht in de sterke en minder sterke kanten van het gemeente beleid ten aanzien van jongerenparticipatie.

Voor een overzicht van methodieken, handreikingen, voorbeelden en voorzieningen verwijzen wij naar het dossier jeugdparticipatie van het Nederlands Jeugdinstituut.