Inleiding

Veel volwassenen vinden zichzelf al vooruitstrevend als zij zeggen: ‘Jongeren zijn de toekomst’. Integendeel, jongeren zijn het heden. Met hun persoonsgebonden en leeftijdsgebonden kracht en ontwikkelgebieden zijn zij een aanwinst voor de Nederlandse samenleving. Deze kracht kunnen wij als samenleving inzetten door mogelijkheden te scheppen voor de jeugd om hun talenten te ontwikkelen en hun betrokkenheid te faciliteren.

Verzelfstandiging burger
De afgelopen jaren zien we een verschuiving in de rol van burgers in het maatschappelijke middenveld. De burger was jaren geleden een gebruiker van de diensten van het welzijnswerk met als doel het gedrag van die burger positief te veranderen. Inmiddels wordt er vol ingezet op de eigen kracht van de burger, zijn eigen netwerk en eigen verantwoordelijkheid. De Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de kaders van Welzijn Nieuwe Stijl zijn daar voorbeelden van. De economische situatie en het huidige kabinet versnelt het proces van verzelfstandiging van de burger.

Trends
Op de ‘jongere burger’, onderwerp van dit webdossier, zijn deze veranderingen ook van toepassing. We zien een aantal trends:

• De rol van de jongeren in het jongerenwerk is verschoven. Van gebruiker van welzijnsdiensten is hij of zij mede-producent geworden. Van kleine verantwoordelijkheden zoals scheidsrechter zijn bij een wedstrijd tot het gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een inloopmoment of evenement.
• Daarnaast zien we ook een andere verschuiving. Niet alleen de jongeren die problemen veroorzaken -in de praktijk vaak jongens- krijgen aandacht. In het lokale jongerenbeleid is steeds vaker vermeld dat het moet gaan over talentontwikkeling van álle jongeren. Daarin worden ook meisjes expliciet genoemd.
• De laatste trend die we zien in het jongerenbeleid is die van horizontale participatie (kijk voor definities bij feiten en cijfers). In de verticale participatie wordt de jongeren betrokken bij het maken van beleid, inrichting van de speeltuin of opzet van activiteiten. Daarnaast zien we dat gemeenten jongeren vaker uitdagen om met eigen initiatieven te komen. Er wordt meer ingezet op talentontwikkeling van jongeren, en minder gedacht vanuit het belang van de gemeente zelf.

Loslaten en beheersen
De teruggang van het doelgroepenbeleid naar een algemener beleid heeft als voordeel dat er meer naar kansen, talenten en de eigen verantwoordelijkheid van jongeren wordt gekeken. Een aandachtspunt blijft de leeftijdsgebonden ontwikkeling van de jongeren. De mate van zelfreflectie en het overzien van de consequenties van hun keuzes is nog in ontwikkeling. Jongeren experimenteren met gedrag, opvattingen en keuzen. Volwassenen dragen eindverantwoordelijkheid door het beperken van (grote) negatieve consequenties voor henzelf en de samenleving. Dit levert een uitdagend agogisch spanningsveld op tussen loslaten en beheersen.

Beleid en praktijk
Om jongerenparticipatie mogelijk te maken is het nodig dat gemeenten en uitvoerend welzijn samen afspraken maken over doelen, resultaten, en samenwerking: hoe moeten wij samenwerken opdat de jeugd zich optimaal ontwikkelt en maatschappelijk betrokken blijft? Aan de andere kant is het nodig te zien wat er gebeurt in de praktijk en in beeld te brengen hoe jongeren zichzelf ontplooien en actief deelnemen aan de samenleving. Zowel beleid als praktijk komen terug in dit webdossier.