Beleid

Provinciaal beleid
De provincie Utrecht heeft in de afgelopen jaren een aantal initiatieven rondom jongerenparticipatie ondersteund. Onder andere:

• In 2009 organiseerde Alleato in samenwerking met de Studium Generale van de Hogeschool Utrecht 2 kennisbijeenkomsten over jongerenparticipatie, onder de noemer ‘Bazen van de Club’. Tijdens de kenniskringen jeugdparticipatie werden twee belangrijke conclusies getrokken: Om jeugdparticipatie succesvol te laten zijn binnen een gemeente is het noodzakelijk om écht naar jongeren te luisteren en te vragen wat zij willen, in een taal die toegankelijk is voor hen. Daarnaast is het belangrijk ervoor te zorgen dat als de jeugd iets wil doen, dat het dan ook mogelijk gemaakt wordt.
• In 2010 en 2011 voerde Alleato in opdracht van de Provincie het project Jongeren in Beeld uit, met als doel de maatschappelijke participatie van jongeren in de provincie Utrecht te bevorderen. Dit project heeft geresulteerd in een onderzoek naar geschikte methoden om (horizontale) jongerenparticipatie mogelijk te maken, en twee bijeenkomsten (april 2011 en november 2011) voor beleidsmakers, leidinggevenden en uitvoerders jeugd en welzijn. De bijeenkomsten stonden in het teken van netwerken en verkennen van successen en knelpunten in de samenwerking tussen gemeente en welzijnswerk. Hierover leest u meer onder het kopje praktijk.

Vanaf 2012 trekt de provincie Utrecht zich grotendeels terug op het sociale domein en is jongerenparticipatie geen beleidsthema meer.

Gemeentelijk beleid
Jeugdparticipatie wordt in gemeentelijk beleid vaak gedefinieerd als interactieve beleidsvorming, oftewel het betrekken van de jeugd bij beleidsvraagstukken van de gemeente. Verticale participatie is leidend: er wordt meer op initiatief van de gemeente opgestart dan op initiatief van kinderen of jongeren. Ook is opvallend dat jeugdparticipatie meestal als middel wordt genoemd, en niet als beleidsdoel. Activiteiten die gemeenten vatten onder de noemer jongerenparticipatie:

• Het instellen van een jongerencommissie, een jeugdadviesraad of jeugdpanel;
• het bekend maken van jongeren met de gemeente en het gemeentelijk apparaat;
• het inrichten van een jongerencentrum of jongerensoos;
• initiatieven die op wijkniveau worden georganiseerd zoals culturele activiteiten voor kinderen en jongeren en sporttoernooien.

Gemeenten zijn op zoek naar nieuwe methodieken om jongeren te bereiken. De succesvolle voorbeelden die gemeenten zelf aangeven zijn voor het merendeel gericht zijn op inspraak in beleid en inbreng/mee-ontwikkelen van vrijetijdsvoorzieningen.

Verantwoording van resultaten
Alleato organiseerde op 29 november 2011 het Werkatelier Jongerenparticipatie, in opdracht van de provincie Utrecht. Aan de hand van het model ‘horizontale en verticale participatie’ is gesproken en nagedacht over welke wijze van resultaatverantwoording wenselijk is.
In de uitvoering van jongerenparticipatie is er sprake van spanning tussen de rol van de jongeren en de verantwoording van de activiteit. Er is een verschil tussen het inzetten van jongerenparticipatie ten behoeve van gemeentebeleid of gemeentebeleid inzetten ten behoeve van de jongeren. In het eerste geval staan de doelen en kennis van de gemeente en haar beleidsmakers centraal en in het tweede geval de doelen en kennis van jongeren. In het verantwoorden van de activiteiten lukt het niet altijd de effecten in cijfers te verantwoorden.

Opbrengst werkatelier
Tijdens het werkatelier gingen aanwezigen om met elkaar in gesprek te gaan over doel en werkwijze van horizontale en verticale participatie, en wat dat vraagt van gemeente en uitvoerder. Naar aanleiding van het werkatelier trokken we de volgende conclusie:
Het spanningsveld tussen de uitvoering van jongerenparticipatie en het verantwoorden in harde resultaten heeft te maken met de verschillende visies die bestaan op de componenten jongerenparticipatie en verantwoording. In het komen tot een passende wijze van verantwoorden spelen de visie op jongerenparticipatie, de visie op de rol van de gemeente en de visie op het veranderen van menselijk gedrag een belangrijke rol. Deze visies zijn bij de opdrachtverstrekking en het maken van resultaatafspraken tussen gemeente en uitvoerder vaak niet bekend. Opvattingen, belangen en verwachtingen worden niet uitgesproken. Dit kan leiden tot verschillende verwachtingen, afnemend vertrouwen, toenemende hang naar controle en een onbevredigende verantwoording. Hierin is alleen ruimte voor harde resultaten, terwijl in de uitvoering van horizontale jongerenparticipatie ook zachte factoren een rol spelen, die moeilijk meetbaar zijn.
Het hele verslag van het werkatelier is hier te downloaden.

Positief Jeugdbeleid
In de nieuwe jeugdstrategie voor de Europese Unie wordt gepleit voor beleid (gemeentelijk, maar ook op andere bestuurlijke niveaus) dat gericht is op álle jongeren en niet alleen op probleemjongeren. De Europese jeugdstrategie benadrukt de meerwaarde die positief jeugdbeleid biedt in relatie tot de leefbaarheid van een stad. “Gemeenten met goede onderwijs-, sport- en culturele voorzieningen merken op termijn dat dit hun situatie op economisch en veiligheidsgebied ten goede komt. Er ontstaat een sterkere sociale dimensie die gekenmerkt wordt door verdraagzaamheid en wederzijds respect”. Twee belangrijke aandachtspunten zijn hierbij dat 1) een jeugdstrategie zich richt op het verwezenlijken van kansen voor alle jongeren, ze te ‘empoweren’ en deze groep niet vanuit problemen te benaderen, ook wel positief jeugdbeleid genoemd en 2) dat het onderwerp jeugdbeleid integraal moet worden opgenomen. Het is een breed onderwerp dat vele beleidsterreinen omvat.
Vanuit de NJR (voorheen Nationale Jeugdraad) en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) wordt ingezet op een integrale manier van beleidvoering van gemeenten waarin eigen kracht van de jeugd meer centraal komt te staan en problematieken zoals maatschappelijke uitval wordt benaderd vanuit meerdere beleidsterreinen.